Naturfa – lle natur

Dyfernir cydnabyddiaeth Naturfa i safleoedd sy'n bodloni meini prawf penodol sy'n ymwneud â gwerth bioamrywiaeth, llywodraethu, rheoli, monitro ac ymrwymiad hirdymor. Mae safleoedd Naturfa yn lleoedd lle mae natur yn ffynnu a lle mae pobl yn cymryd camau hirdymor i'w gefnogi. Mae'r safleoedd hyn yn dangos beth sy'n bosibl pan fyddwn yn gofalu am gynefinoedd a'u caniatáu i adfer.

Yn ymarferol, mae safleoedd Naturfa yn lleoedd sydd:

• yn cefnogi cynefinoedd, rhywogaethau pwysig a helpu natur i addasu ac adfer
• a ffiniau wedi'u diffinio'n glir
• yn cael eu rheoli a'u llywodraethu yn y tymor hir (o leiaf 25 mlynedd)
• yn defnyddio tystiolaeth a monitro i lywio a gwella rheolaeth
• yn cael eu datblygu a'u rheoli mewn ffordd deg a chynhwysol

Gyda'i gilydd, mae'r elfennau allweddol hyn yn helpu i sicrhau manteision parhaol i natur a phobl.

Mae'r meini prawf a'r canllawiau llawn i'w gweld ar wefan Naturfa Offer, Cwestiynau Cyffredin a Adnoddau.

Gall unrhyw un sy'n gyfrifol am reoli ardaloedd tir, dŵr croyw neu fôr gyflwyno safle i'w gydnabod lle mae'n debygol o fodloni'r meini prawf a chyfrannu at ymrwymiad 30x30 Cymru.

Mae safleoedd yn cael eu hasesu gan ddefnyddio Offeryn Asesu Safle Naturfa Cymru (Word). Mae'r asesiad yn ystyried pum nodwedd allweddol sy'n ymwneud â gwerth bioamrywiaeth, llywodraethu, rheoli, monitro ac ymrwymiad hirdymor.

Bydd safleoedd mewn pwyntiau gwahanol ar y daith hon. Felly, mae'r asesiad yn cefnogi'r canlyniadau canlynol:

• Statws Naturfa – safleoedd sy'n bodloni'r holl feini prawf.
• Llwybr Naturfa – safleoedd sy'n mynd ati i adfer cynefinoedd ac yn symud ymlaen tuag at y meini prawf.
• Ymgeisydd Naturfa – safleoedd sy'n gofyn am dystiolaeth bellach, trefniadau rheoli neu ganlyniadau bioamrywiaeth cyn symud ymlaen.

Mae'r broses hon wedi'i chynllunio i fod yn syml, cefnogol a chadarn, gan gynnal hyder yng nghyfraniad hirdymor safleoedd Naturfa i fioamrywiaeth.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydweithio â thirfeddianwyr, rheolwyr, cymunedau a sefydliadau drwy gydol y broses. Mae'r dull wedi'i ddatblygu trwy raglen beilot a bydd yn parhau i esblygu dros amser.

Gall cydnabyddiaeth Naturfa:

• ddathlu eich cyfraniad at adferiad natur
• dangos stiwardiaeth hirdymor ac ymrwymiad amgylcheddol
• cysylltu â rhwydwaith cynyddol o reolwyr tir, cymunedau a sefydliadau
• darparu cyfleoedd i rannu gwybodaeth ac arfer da
• helpu i godi proffil eich gwefan a chyfleoedd cydweithio a buddsoddi yn y dyfodol

Archwilio safleoedd a gydnabyddir â statws Naturfa, lle mae bioamrywiaeth gref, rheolaeth weithredol a gwerth cymunedol yn cefnogi adferiad natur.

Cafodd y safleoedd Naturfa cyntaf yng Nghymru eu cydnabod ym mis Mawrth 2026

Oes gennych chi ddiddordeb cynnig safle? Darganfyddwch fwy trwy ein hoffer asesu a'n canllawiau.