30x30 yng Nghymru

Naturfa – lle natur

Mae Naturfa (nah-tir-va) yn ffordd newydd, wirfoddol o gefnogi adferiad natur yng Nghymru.

Mae'n dathlu'r bobl, y cymunedau a'r sefydliadau sy'n gofalu am dir, dŵr croyw a moroedd, ac yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fyd natur.

Mae'n ymwneud â chydnabod lleoedd lle mae natur yn cael gofal yn y tymor hir, helpu cynefinoedd i ffynnu a sicrhau bod manteision ecosystemau iach yno ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Nid yw statws Naturfa yn ddynodiad cyfreithiol. Yn hytrach, mae'n ffordd o daflu goleuni ar y lleoedd sydd eisoes yn cyfrannu at adferiad natur - hyrwyddo gwaith da ac ysbrydoli eraill i gymryd rhan.

Beth yw safle Naturfa?

Dyfernir cydnabyddiaeth Naturfa i safleoedd sy'n bodloni meini prawf penodol sy'n ymwneud â gwerth bioamrywiaeth, llywodraethu, rheoli, monitro ac ymrwymiad hirdymor. Mae safleoedd Naturfa yn lleoedd lle mae natur yn ffynnu a lle mae pobl yn cymryd camau hirdymor i'w gefnogi. Mae'r safleoedd hyn yn dangos beth sy'n bosibl pan fyddwn yn gofalu am gynefinoedd a'u caniatáu i adfer.

Yn ymarferol, mae safleoedd Naturfa yn lleoedd sydd:

yn cefnogi cynefinoedd, rhywogaethau pwysig a helpu natur i addasu ac adfer
a ffiniau wedi'u diffinio'n glir
yn cael eu rheoli a'u llywodraethu yn y tymor hir (o leiaf 25 mlynedd)
yn defnyddio tystiolaeth a monitro i lywio a gwella rheolaeth
yn cael eu datblygu a'u rheoli mewn ffordd deg a chynhwysol

Gyda'i gilydd, mae'r elfennau allweddol hyn yn helpu i sicrhau manteision parhaol i natur a phobl.

Mae'r meini prawf a'r canllawiau llawn i'w gweld yn offeryn asesu safle Naturfa Cymru.

Cydnabod Naturfa

Gall unrhyw un sy'n gyfrifol am reoli ardaloedd tir, dŵr croyw neu fôr gyflwyno safle i'w gydnabod lle mae'n debygol o fodloni'r meini prawf a chyfrannu at ymrwymiad 30x30 Cymru.

Mae safleoedd yn cael eu hasesu gan ddefnyddio Offeryn Asesu Safle Naturfa Cymru. Mae'r asesiad yn ystyried pum nodwedd allweddol sy'n ymwneud â gwerth bioamrywiaeth, llywodraethu, rheoli, monitro ac ymrwymiad hirdymor.

Bydd safleoedd mewn pwyntiau gwahanol ar y daith hon. Felly, mae'r asesiad yn cefnogi'r canlyniadau canlynol:

Statws Naturfa – safleoedd sy'n bodloni'r holl feini prawf.
Llwybr Naturfa – safleoedd sy'n mynd ati i adfer cynefinoedd ac yn symud ymlaen tuag at y meini prawf.
Ymgeisydd Naturfa – safleoedd sy'n gofyn am dystiolaeth bellach, trefniadau rheoli neu ganlyniadau bioamrywiaeth cyn symud ymlaen.

Mae'r broses hon wedi'i chynllunio i fod yn syml, cefnogol a chadarn, gan gynnal hyder yng nghyfraniad hirdymor safleoedd Naturfa i fioamrywiaeth.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydweithio â thirfeddianwyr, rheolwyr, cymunedau a sefydliadau drwy gydol y broses. Mae'r dull wedi'i ddatblygu trwy raglen beilot a bydd yn parhau i esblygu dros amser.

Pam ceisio cydnabyddiaeth Naturfa?

Gall cydnabyddiaeth Naturfa:

ddathlu eich cyfraniad at adferiad natur
dangos stiwardiaeth hirdymor ac ymrwymiad amgylcheddol
cysylltu â rhwydwaith cynyddol o reolwyr tir, cymunedau a sefydliadau
darparu cyfleoedd i rannu gwybodaeth ac arfer da
helpu i godi proffil eich gwefan a chyfleoedd cydweithio a buddsoddi yn y dyfodol