Cwm Colhuw
Tirwedd arfordirol sy'n cefnogi bywyd gwyllt, treftadaeth a phobl
Mae Cwm Colhuw yn safle arfordirol o fewn Arfordir Treftadaeth Morgannwg, sy'n cynnal mosaig o laswelltir calch, coetir ynn a phrysgwydd. Wedi'i leoli ar lethr deheuol Afon Colhuw, mae'r safle wedi esblygu dros amser o borfa bori agored i dirwedd sy'n cael ei dominyddu gan brysgwydd a choetiroedd. Mae rhan o'r warchodfa hefyd wedi'i ddynodi fel Heneb Gofrestredig, sy'n adlewyrchu ei harwyddocâd hanesyddol yn ogystal ag ecolegol.
Mae'r safle yn cynnal mosaig hyfyw o gynefinoedd sy'n gallu cynnal casgliad cyfoethog o rywogaethau. Mae prysgwydd a gwrychoedd yn darparu cynefin nythu i adar fel cochiaid y berllan, nico, llinos a bras melyn, ochr yn ochr ag ymfudwyr yr haf gan gynnwys telor yr helyg a llwydfron. Mae'r cudyll coch yn bridio ar y clogwyni cyfagos ac yn defnyddio'r glaswelltir ar gyfer hela, gyda'r hebog tramor yn cael ei gofnodi'n rheolaidd, tra bod gwennol y bondo ac adar drycin y graig yn nythu ar hyd ymyl yr arfordir. Mae'r prysgwydd a'r glaswelltir hefyd yn darparu cynefin i lwynogod, draenogod ac ymlusgiaid fel y neidr ddefaid.
Pam mae'n bwysig
Mae Cwm Colhuw yn dangos gwerth bioamrywiaeth clir, gyda mosaig o gynefinoedd yn adfer neu mewn cyflwr da a chymuned nodedig o ffyngau cap cwyr. Mae llinell sylfaen o dystiolaeth o ansawdd uchel yn darparu arwydd dibynadwy o gyflwr y safle, wedi'i gefnogi gan ddull monitro wedi'i safoni sy'n galluogi gwerthusiad cynhwysfawr o strwythur a swyddogaeth cynefinoedd. Mae ansawdd cynefinoedd, yn enwedig nodweddion glaswelltir, yn cael ei gefnogi trwy fframwaith rheoli clir a rhesymegol sy'n cysylltu gweledigaeth, amcanion, monitro a chamau gweithredu.
Wedi'i lywodraethu'n dda a'i gefnogi gan stiwardiaeth hirdymor, mae'r safle hefyd yn rhoi pwyslais cryf ar gysylltiad natur ac ymgysylltu â'r gymuned. Er gwaethaf ei ôl troed cymharol fach, mae Cwm Colhuw yn hollol deilwng ar gyfer statws Naturfa ac yn dangos sut y gall safleoedd llai gyfrannu'n ystyrlon at adferiad natur.
Cysylltu â ni
Oes gennych chi ddiddordeb dysgu mwy am safleoedd cydnabyddedig neu archwilio astudiaethau achos?
Cysylltwch â ni ar 30x30yngNghymru@llyw.cymru