30x30g Nghymru

Ledled y byd, mae gwledydd wedi dod at ei gilydd y tu ôl i nod uchelgeisiol i amddiffyn 30% o dir, dŵr croyw a moroedd erbyn 2030. Wedi’i amlinellu yn y Global Biodiversity Framework, mae’r targed hwn yn gam hanfodol tuag at adfer natur a mynd i'r afael â heriau argyfyngus colli bioamrywiaeth a newid yn yr hinsawdd sy'n effeithio arnom i gyd.

Mae natur ym mhob rhan o'n bywydau gan lunio'r lleoedd sy'n gartref inni, cefnogi ein cymunedau, a'n helpu i gadw'n iach. O fryniau a ffermydd i afonydd, arfordiroedd a moroedd, mae'r tirweddau hyn i gyd wedi'u cysylltu, gan ffurfio un system fyw sy'n ein cynnal ni i gyd.

Pan fydd natur yn ffynnu, mae pobl yn ffynnu hefyd. Ond er mwyn i'r lleoedd hyn barhau i ffynnu, mae angen i ni weithredu - diogelu'r hyn sydd gennym ac adfer gwydnwch natur.

Mae'n rhaid gweithredu gyda'n gilydd i gyflawni hyn. Bydd angen i bobl, cymunedau, sefydliadau a rheolwyr tir i gyd chwarae eu rhan, oherwydd mae adfer natur yn gyfrifoldeb a rennir, ac mae gan bawb rôl i'w chwarae.

Mae cyflawni 30x30 yn ymwneud â mwy na dim ond amddiffyn tir, dŵr croyw a môr; mae'n ymwneud â sicrhau bod y lleoedd hyn yn ffynnu, yn wydn, ac yn cefnogi natur a phobl.

Er mwyn gwneud i hyn ddigwydd, mae angen rhwydwaith o ardaloedd, fel y nodir yn Fframwaith 30x30 i Gymru, sy'n adlewyrchu'r amrywiaeth gyfoethog o gynefinoedd a rhywogaethau, sy'n cael eu rheoli'n dda, yn cefnogi prosesau naturiol, ac yn gallu addasu i bwysau fel newid yn yr hinsawdd, llygredd a newid defnydd tir. Wrth wneud hynny, gallant barhau i ddarparu buddion hirdymor i natur a chymunedau.

Mae hyn yn golygu edrych y tu hwnt i ardaloedd gwarchodedig presennol. Mae'n cynnwys adnabod a chefnogi lleoedd eraill sydd eisoes yn helpu natur i adfer - neu sydd â'r potensial i wneud hynny.

Mae'r lleoedd hyn, a elwir yn safleoedd Naturfa, yn ategu ardaloedd gwarchodedig ac yn helpu i greu rhwydwaith cryfach, mwy cysylltiedig. Un sy'n cefnogi adferiad natur ar raddfa ac ar gyfer y tymor hir.

Mae Naturfa yn ffordd newydd, wirfoddol o gefnogi adferiad natur. Mae'n dathlu'r bobl, y cymunedau a'r sefydliadau sy'n gofalu am dir, dŵr croyw a moroedd, ac yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fyd natur.

Mae'n ymwneud â chydnabod lleoedd lle mae natur yn cael gofal yn y tymor hir, helpu cynefinoedd i ffynnu a sicrhau bod manteision ecosystemau iach yno ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Nid yw statws Naturfa yn ddynodiad cyfreithiol. Yn hytrach, mae'n ffordd o daflu goleuni ar y lleoedd sydd eisoes yn cyfrannu at adferiad natur - hyrwyddo gwaith da ac ysbrydoli eraill i gymryd rhan.

Mae safleoedd Naturfa yn lleoedd lle mae natur yn ffynnu a lle mae pobl yn cymryd camau hirdymor i'w gefnogi. Mae'r safleoedd hyn yn dangos beth sy'n bosibl pan fyddwn yn gofalu am gynefinoedd a'u caniatáu i adfer.

Yn ymarferol, mae safleoedd Naturfa yn lleoedd sydd:

• yn cefnogi cynefinoedd, rhywogaethau pwysig a helpu natur i addasu ac adfer
• â ffiniau wedi'u diffinio'n glir
• yn cael eu rheoli a'u llywodraethu yn y tymor hir (o leiaf 25 mlynedd)
• yn defnyddio tystiolaeth a monitro i lywio a gwella rheolaeth
• yn cael eu datblygu a'u rheoli mewn ffordd deg a chynhwysol

Gyda'i gilydd, mae'r elfennau allweddol hyn yn helpu i sicrhau manteision parhaol i natur a phobl.

Mae'r meini prawf a'r canllawiau llawn i'w gweld yn offeryn asesu safle Naturfa Cymru.

Ydych chi'n rheoli neu'n gofalu am ardaloedd tir, dŵr croyw neu forol? Os felly, gallech chwarae rhan wrth gefnogi adferiad natur.

Os ydych yn meddwl y gellid cydnabod eich safle fel safle Naturfa a'i gyfrif tuag at 30x30, gallwch ddechrau drwy edrych ar yr offeryn asesu safle a'r canllawiau isod. Mae'n gam cyntaf syml i'ch helpu i ddeall a allai eich gwefan fod yn gymwys a beth i'w wneud nesaf

Offeryn asesu‑ safle Naturfa

Gwiriwch a allai eich safle fod yn gymwys ar gyfer cydnabyddiaeth Naturfa.

Dangosydd MEPC

Deall ac asesu pa mor effeithiol y caiff eich safle ei reoli ar gyfer natur.

Geirfa

Diffiniadau clir o'r termau allweddol a ddefnyddir trwy gydol yr offeryn asesu safle.

Adnoddau

Edrychwch ar ganllawiau ac offer i gefnogi eich cais a'ch arfer gorau.

Cwestiynau Cyffredin

Dewch o hyd i atebion i gwestiynau cyffredin am Naturfa a'r broses asesu.

Mae cyflwyniadau bellach ar agor ac yn cael eu hystyried yn barhaus.

Cysylltwch â ni i ddysgu mwy a chymryd y cam nesaf.

Oes gennych chi gwestiwn neu eisiau edrych ar gael cydnabyddiaeth Naturfa? Cysylltwch â ni, byddem yn falch iawn o glywed gennych.

30x30yngNghymru@llyw.cymru